Stem & Bewustzijn

Benadering
Sufi meester Inayat Khan noemt de stem de ‘spiegel van de ziel’, Roy Hart, een baanbrekende stemdocent en acteur, spreekt wel over de stem als ‘spier van de ziel’. Deze twee benaderingen brengen voor mij op heldere wijze de actieve en passieve aspecten van ‘stem en bewustzijn’ tot uitdrukking.

Wat ik inspirerend vind is dat de stem kan helpen je ziel, je diepste eigenheid, tot uitdrukking te brengen. De stem ‘toont’ immers alles; kracht en kwetsbaarheid, hoop en wanhoop, liefde en woede, inspiratie en pijn, verbondenheid of vervreemding, heden, verleden en (voor sommigen)  toekomst. Onze stem communiceert innerlijke staten, psychologische en spiritueel, persoonlijk en collectief.

In onze stem domineren vaak bepaalde eigenschappen, terwijl andere minder tot uitdrukking komen. Door vanuit ontspanning alle kwaliteiten waar te laten zijn, zonder iets anders te laten klinken dan dat wat wil klinken, kan onze eigen oorspronkelijke stem tot bloei komen. In mijn cursussen en woskshops exploreren wij onze stem als instrument van expressie èn bewustzijn.

Er is geen mooiere stem …
Veel zangdocenten proberen de stem van buiten af ‘in vorm’ te krijgen. Er wordt veelal gebruik gemaakt van stem-idealen buiten je zelf. Het is natuurlijk prachtig om je te laten inspireren door andere stemmen maar het is jammer en ontmoedigend als dat leidt tot afkeuring van je eigen stem. In mijn benadering is de rijkdom van je stem, zoals die nu klinkt, uitgangspunt van het werk. Er is immers geen mooiere stem dan je eigen authentieke stem. De natuurlijke eigen stem is de helende stem, of je nu een verhaal vertelt, een gedicht voordraagt, een gesprek voert, een lezing houdt of een lied zingt.

 Interesse in en bewustwording van habituele patronen die worden geactiveerd bij ‘stemgeving’ spelen een grote rol bij het openen van de spirituele dimensie van de stem.

Stemmen
Als ik een akoestisch interessante ruimte binnen ga, zoals bijvoorbeeld een kapel, of een speciale plaats in de natuur, hoor ik vaak in de reflecties van de reeds aanwezige geluiden welke tonen in die ruimte ‘thuis’ zijn. Net zoals je met een persoon kan samen zingen kun je ook in en met een ruimte musiceren. Begrip van de aard van de ruimte bepaalt mede welke muziek je daar goed kan spelen, en ook hoe dit te doen.

Achtergrond
Als kind was ik vertrouwd met de klanken van het Gregoriaans, het was gedurende een lange periode de muziek die ik het meest hoorde. Ik zong en neuriede de melodieën na en merkte dat het mij thuis bij mij zelf bracht. (Al zal ik het als kind niet zo benoemd hebben.) Het samen zingen was een ‘veilige’ manier van expressie in een streng opvoedings-klimaat. Zelfs nu zing ik nog (weer) met een koor dat ontstaan is uit en voor een groot deel bestaat uit broers en zussen. (zangers m/v welkom) 

Gedurende tientallen jaren heb diverse zangstijlen uitvoerig geëxploreerd, van Gregoriaans tot Rock en van folk tot allerlei soorten wereldmuziek. Daarbij heb ik verschillende vocale benaderingen diepgaand en langdurig bestudeerd; zoals o.a. Gregoriaans, Roy Hart Theatre, verschillende vormen van Chanting en nu de ‘Lichtenberger methode’. 

Het mysterie en de schoonheid van de menselijke stem hebben mij altijd geïnspireerd. Dit geldt zowel voor de zangstem als voor de spreekstem. Beiden bedienen zich immers van dezelfde (muzikale) parameters zoals toon, ritme, timbre, melodie enzovoorts. De zang- en spreekstem worden echter wel gedeeltelijk door andere centra in onze hersenen gestuurd. 

Het spectrum aan klanken dat de menselijke stem kan  produceren is enorm. Zowel de ruige zang van de zanger van een heavy-metal band als de typische opera zanger(es) vertegenwoordigen slechts een klein fragment van dit spectrum.